Zen (Zazen, Koany, Soto, Rinzai)

Zen jest drogą przebudzenia skoncentrowaną na absolutnym prymacie zazen, medytacji w siedzeniu, którą Dogen określa nie jako środek, lecz jako bezpośredni wyraz przebudzenia (shusho ichinyo). Soto praktykuje shikantaza (samo siedzenie), podczas gdy Rinzai pracuje z koanem, zagadką nierozwiązywalną poprzez analizę, wywołującą jakościowe przełamanie świadomości (satori/kensho). Zasady obejmują mu-shotoku (praktykę bez celu i zysku) oraz przekaz z umysłu do umysłu od mistrza do ucznia (i-shin-den-shin), wraz z narzędziami takimi jak dokusan (rozmowa indywidualna) i sesshin (intensywne odosobnienie). Autor precyzuje, że zen nie jest terapią, lecz drogą egzystencjalną o pośrednim działaniu terapeutycznym (regulacja stresu, redukcja ruminacji, stosunek do bólu), którą należy odróżnić od zsekularyzowanej mindfulness.

Ta terapia jest szczegółowo omówiona (zasady, wskazania, protokół, poziom dowodów) w tomie 8 Mémento des Psychothérapies. Zobacz tom.